مهندسی معدن دانشگاه صنعتی ارومیه

کانه آرایی (Ore Dressing)
عبارت است از کلیه عملیات فیزیکی شیمیایی و یا فیزیکوشیمیایی که به‏منظور جدا کردن قسمتی از مواد باطله از کانه و یا تفکیک کانه‏ها از یکدیگر انجام می‏گیرد.



پروانه اکتشاف
مجوزی است که برای انجام عملیات اکتشافی مواد معدنی در محدوده مشخص از سوی وزارت معادن و فلزات صادر می‏شود.

گواهی کشف
تأییدیه‏ای که توسط وزارت معادن و فلزات پس از اتمام عملیات اکتشافی و کشف کانه به نام دارنده پروانه اکتشاف صادر می‏شود.

بهره‏برداری
مجموعه عملیاتی است که به منظور استخراج و کانه آرایی و به دست آوردن مواد معدنی قابل فروش انجام می‏گیرد.

بهره‏بردار
شخص حقیقی یا حقوقی اعم از دولتی تعاونی و خصوصی است که دارای پروانه بهره‏برداری از وزارت معادن و فلزات باشد.

استخراج ( Exploitation)
مجموعه عملیاتی است که به منظور جدا کردن کانه از کانسار و انتقال آن به محل انباشت مواد انجام می‏گیرد.

اجازه برداشت
مجوزی است که از سوی وزارت معادن و فلزات برای تأمین مصالح ساختمانی مورد نیاز طرح‌های عمرانی و برداشت واریزه‏ها(مواد قابل استفاده معدنی تجمع یافته در مكانی خاص) و ذخایر محدود و جزئی و نیز عملیات آزمایشگاهی صادر می‏شود.

حقوق دولتی
عبارت است از درآمد دولت ناشی از استخراج بهره‏برداری و برداشت هر واحد از ماده یا مواد معدنی.




فرآوری
شامل کلیه عملیاتی است که بر روی مواد خام معدنی یا کانه آرایی شده آن‌ها انجام و در نتیجه موجب تولید مواد اولیه صنعتی می‏شود.

محل انباشت مواد
محلی است خارج از کارگاههای استخراج و تونلها و چاهها که مواد استخراج شده در آنجا انباشته می‏شود.

مواد باطله
عبارت است از موادی که در نتیجه استخراج یا کانه آرایی از کانه جدا می‏گردد.


شن و ماسه معمولی
شن و ماسه‏ای که حاوی کانی‏های با ارزش نبوده و یا تفکیک آن‌ها مقرون به صرفه نباشد و عمدتاً در کارهای ساختمانی راه‏سازی بتن ریزی و نظایر آن استفاده می‏گردد.


خاک رس معمولی
خاکی است که برای ساختن خشت و آجر معمولی (غیرنسوز) به کار می‏رود و نیز در عملیات ساختمانی و راه‏سازی و کشاورزی از آن استفاده می‏شود.

خاک صنعتی
خاکی است که به علت داشتن خواص فیزیکی و شیمیایی خاص مصارف صنعتی مختلف دارد.

سنگ لاشه و ساختمانی
سنگهای مختلف موجود در طبیعت که حاوی کانه قابل تفکیک در شرایط کنونی نبوده و عمل آوری آن رایج و معمول و یا مقرون به صرفه نباشد و بنا به تشخیص وزارت معادن و فلزات سنگ تزئینی نیست و عموماً در پی یا دیوارچینی ساختمانها راه‏سازی و دیواره‏سازی و امور نظیر آن به کار می‏رود.



مهندسی معدن( Mining Engineering)
مهندسی معدن مجموعه علوم و فنونی است که از اکتشاف یک کانسار (ذخیره معدنی با ارزش اقتصادی) آغاز و تا فرآوری آن ادامه می‌یابد. این رشته قدیمی‌ترین رشته مهندسی دانشگاهی است و در انگلستان پایه گذارده شده ‌است. به علت شرایط سخت کاری، یکی از 10 حرفه دشوار جهان شناخته می‌شود. مهندسی معدن دارای 2 گرایش اصلی اكتشاف و استخراج است.

1- اکتشاف: این رشته شامل علومی ازقبیل شناخت انواع مختلف كانی ها، مواد معدنی،نحوه شكل گیری مواد معدنی،محل پیدایش انواع مختلف مواد معدنی و علوم و فنون اكتشاف كانسارهای مختلف می باشد.مهمترین علومی كه مهندسن اكتشاف با آن درگیرند عبارتند از كانی شناسی،سنگ شناسی(Petrology)،زمین شناسی اقتصادی(Economic Geology)،ژئوفیزیك(Geophysics)،ژئوشی می(Geochemistry)،ارزیابی ذخایر معدنی و اخیرا دورسنجی(Remote Sensing) كه كمك شایانی به مهندسین اكتشاف در رابطه با شناسایی مناطق امید بخش در مراحل اول كار می نماید.

2-استخراج: این رشته مجموعه علومی را در بر می گیرد به استخراج ماده معدنی از معدن می انجامد به طور كلی برای استخراج انواع مختلف مواد معدنی در كانسار های گونا گون دو روش استخراج زیرزمینی و روباز وجود دارد كه مهندسین استخراج باید قادر باشند با در نظر داشتن فاكتورهای از قبیل نوع كانسار،عمق ماده معدنی و تكنولوژی استخراج و... نوع روش را انتخاب نمایند

علاوه بر دو گرایش پیش گفته و دو گرایش دیگر فرآوری مواد معدنی و مكانیك سنگ نیز از جمله 4 گرایش تخصصی این رشته محسوب می‌شود

1-اکتشاف
2- استخراج
3- فراوری

این رشته شامل مجموعه عملیاتی است که بر روی ماده معدنی ، پس از استخراج انجام می‌شود تا آن ماده را قابل مصرف کند. هر ماده معدنی که بطور اقتصادی قابل بهره برداری باشد کانه (ore) نامیده می‌شود. هر کانه متشکل از تعدادی کانی است که حداقل یکی از آنها کانی با ارزش موجود در ماده معدنی است و در حقیقت ماده معدنی برای دستیابی به آن کانی استخراج می‌شود، سایر کانیهای متشکله ماده معدنی را گانگ می‌نامند.به طور كلی برای دستیابی به این مهم یعنی جدایش كانه از باطله مهندسین فراوری چهار مرحله خردایش،جدایش ماده معدنی،انواع روش های آبگیری و سد باطله را مدیریت می كنند.


4- مکانیک سنگ:
این رشته در حقیقت رشته ای است بین مهندسی معدن و مهندسی عمران كه هم اكنون در همه جای دنیا به عنوان یكی از گرایشهای مهندسی معدن شناخته شده است. مهندسین این رشته قادرند فضا های بزرگ زیر زمینی را چه در معادن و چه در مكان های دیگر حفر نموده و آنها را نگهداری نمایند آنها همچنین قادرند در زمینه طراحی سد های مختلف با مهندسین عمران همكاری نمایند. این مهندسین با شناخت كلیه خواص سنگ‌ها، كلیه عملیات و پرژه هایی كه به نحوی در ارتباط با سنگ می باشند را مدیریت می نمایند.



مراحل اكتشاف و استخراج
برای پیدا كردن انواع مختلف مواد معدنی و استخراج آن‌ها و قابل استفاده نمودن آن مواد مراحل زیر طی می‌شود:

• پی جویی (Demonstrate survey )
• اکتشاف
• استخراج
• فرآوری

اکتشاف کانسارها شامل اکتشاف مقدماتی، نیمه تفصیلی و تفصیلی است با پایان هر مرحله از اکتشاف مهندسان اکتشاف با توجه به افزایش و یا کاهش احتمالات کشف و برآورد هزینه‌های انجام شده و قابل پیش بینی در مورد ادامه اکتشاف تصمیم می‌گیرند. هر چند این دانش یکی از دشوارترین دانش‌ها به لحاظ کاربرد است، اما به علت ارتباط نزدیک با طبیعت و در عین حال بهره گیری از فنون مهندسی از جذابترین علوم است.

استخراج معادن با توجه به فاکتورهای بسیاری نظیر شرایط اقتصادی و فنی و قابلیت دسترسی به کانسار و... به دو صورت کلی روباز و زیر زمینی انجام می‌گیرد. معدن کاری روباز تا زمانی ادامه پیدا می‌کند که دیگر استخراج به صورت روباز به صرفه نباشد و پس از آن استخراج به روش زیر زمینی صورت می‌گیرد.